Gözde Rüstem
Biomimetik
Bu çalışmada tasarımcı Gözde Rüstem, biyomimetik kavramını bir tasarım yaklaşımı olarak ele almıştır. Moda aksesuar ürün tasarımı bağlamında, Araneus Diadematus örümceğinin fonksiyonel yapısından ilham alarak, şekil hafızalı malzemelerden biri olan nitinol telini; ponza taşı ve gümüş madeni ile birlikte kullanarak inovatif şekil hafızalı takılar tasarlamış ve üretmiştir.
Gözde Rüstem
Ödüller & Başarılar
1990 yılında İzmir’de doğan Gözde Rüstem, mücevheri bir süs nesnesi olarak değil, düşüncenin maddesel bir manifestosu olarak ele alan bir sanatçı ve tasarımcıdır. Sanatsal üretimine ilkokul yıllarında kazandığı bir resim yarışmasıyla başlamıştır. Bu erken dönem, form, yüzey ve ifade ile kurduğu ilişkinin temelini oluşturmuştur. İzmir’de aldığı çeşitli atölye eğitimlerinin ardından üretimini akademik bir zemine taşımıştır. 2016 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Moda Aksesuar Tasarımı Bölümü’nden mezun olmuş, uzmanlık alanı olarak mücevher tasarımını seçmiştir. Lisans tez projesi “Şekil Hafızalı Aksesuarlar”, mücevheri teknolojik ve kavramsal bir yapı olarak ele almasıyla, 2015–2016 Z Raporu Akademik Yılı Mezuniyet Projeleri Sergisi kapsamında Aksesuar Tasarımı Anasanat Dalı En İyi Mezuniyet Projesi Ödülü’ne layık görülmüştür. Bu proje, 2016 yılında Türkiye İnovasyon Haftası kapsamında Ankara, İstanbul ve İzmir’de; ayrıca İstanbul Mücevher Fuarı – Designer Market seçkisinde sergilenmiştir. 2017 yılında düzenlenen 3. İstanbul Bienali kapsamında eserleri sergilenmiştir. Aynı yıl, 9. Ajur Mücevher Takı Tasarım Yarışması’nda işitme, algı ve beden arasındaki ilişkiyi ele alan tasarımıyla Türkiye Birinciliği kazanmıştır. Yarışma defilesi, koreografisini Banu Noyan’ın üstlendiği ve Şenay Akay ile Şebnem Schaefer’in podyumda yer aldığı sunumla büyük ilgi görmüştür. Başkanlığını Tekin Seyrekoğlu’nun yaptığı jüri; Tina Christa Sezer, Sabrina Fresko, Bahadır Benzer, Ayşe Aral, Atıl Kutoğlu ve Prof. Süha Erda’dan oluşmuştur. Gözde Rüstem, aynı yarışmada altın kategorisinde “Derealization” adlı tasarımıyla Jüri Özel Ödülü’ne de layık görülmüştür. Bu dönemden itibaren Rüstem’in üretimleri; bienal formatlarında, küratöryel seçkilerde ve cam fanus içinde sergilenerek başta Türkiye Design Week olmak üzere ulusal ve uluslararası platformlarda yer almıştır. Eserleri ayrıca Hong Kong’da düzenlenen uluslararası tasarım fuarlarında da sergilenmiştir. 2018 yılında “Şekil Hafızalı Aksesuarlar” projesi, literatürde Bengisu & Ferrara (2018) tarafından yayımlanan Materials That Move: Smart Materials, Intelligent Design adlı kitapta yer almıştır. 2020 yılında kendi markası Lotus & Risus’u kurmuştur. Marka çatısı altında giyilebilir seri üretim koleksiyonların yanı sıra, kişiye özel, tekil ve seri tasarımlar geliştirmiştir. 2022 yılında gerçekleştirilen Sanatçı–Tasarımcı iş birliği kapsamında, minyatür sanatının anlatı gücünü mücevherin maddesel diliyle yorumlamıştır. Sanatçı Öznur Toprak’ın talebi üzerine tasarlanan “Deniz Saati”, tablodaki pusulanın tüm yönlerini simgeleyecek şekilde sekiz adet üretilmiştir. Her bir parça, yön duygusu, zaman algısı ve mekânsal farkındalık kavramlarını mücevher diliyle ele almıştır. Bu koleksiyon, özel bir davette alıcılarıyla buluşmuştur. 2023 yılında İstanbul Mücevher Fuarı’nda Lotus & Risus markasıyla ürünlerini sergilemiştir. Gözde Rüstem, çalışmalarını İzmir merkezli olarak sürdürmekte; Lotus & Risus markası günümüzde de aktif olarak faaliyet göstermektedir. Üretimlerinde mücevheri bir sonuç değil, beden, algı ve düşünce üzerine kurulan yaşayan bir manifesto olarak ele almaya devam etmektedir.
Fuarlar
Hong Kong Mücevher Fuarı
Ödüllü “İşitme Cihazlı Mücevher” tasarımı, Hong Kong Mücevher Fuarı’nda sergilenmiştir.
Istanbul Mücevher Fuarı
Tasarımcı, eserlerini Designer Market platformunda sergileyerek tasarımlarını hem profesyonel hem de uluslararası bir izleyici kitlesine sunmuştur.
Istanbul Mücevher Fuarı
İşitme Cihazlı Mücevherat” ve “Derealization” adlı eserler, sergi kapsamında izleyicilere sunulmuştur.
Sergiler
Istanbul Design Week
''İşitme Cihazlı Mücevherat” ve “Derealization” adlı eserler, cam fanus içinde özel koruma prosedürleri eşliğinde sergilenmiştir.
3. İstanbul Bienali
Biyomimetik Şekil Hafızalı Aksesuarlar projesi, 3. İstanbul Bienali’nde sergilenmiştir.
Biyomimetik Yaklaşımın Moda Aksesuar Ürün Tasarımında Uygulanmasına Yönelik Bir Çalışma: Şekil Hafızalı Aksesuarlar (Öznur Enes)
Problem çözme becerisi, insanın geçmişten günümüze değişim ve dönüşüm gösterdiği, yaşamını sürdürebilmesi için karşı karşıya olduğu hayati bir zorunluluktur. Bu zorunluluk içerisinde günün koşullarına uygun farklı yaklaşımlar, malzemeler ve üretim yöntemleri kullanmış olsa da, doğanın kendi içerisinde oluşturmuş olduğu sistemi uygulama yolunu deneyimlemesi, insanın, bulunduğu çevre ile uyum sağlamasını olanaklı hale getirmiştir. Doğadan ilham alma, yeni bir eylem olmamasına karşın önce biyomimetik sonra biyomimikri kavramları ile bilinir hale gelirken; doğayı taklit etme eylemi bir tasarım yaklaşımı olarak hem inovatif hem de sürdürülebilir tasarımların ortaya çıkmasına olanak sağlamaktadır. Bu çalışmada, biyomimetik kavramı tasarım yaklaşımı olarak irdelenecek olup, moda aksesuar ürün tasarımda biyomimetik tasarım yaklaşımı bağlamında örnek çalışma olarak Araneus Diadematus örümceğinin fonksiyonel yapısından ilham alınarak tasarlanmış şekil hafızalı malzemelerden biri olan nitinol telin kullanıldığı tasarım projesi sunulacaktır. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tekstil ve Moda Tasarımı Bölümü'nde bitirme projesi (Rüstem, 2015) olan çalışma, biyomimetik ve şekil hafızası kavramlarını bir araya getiren yenilikçi moda aksesuar ürünü olarak literatürde (Bengisu, Ferrara, 2018) yerini almıştır.
Kitaplar
Kitaplarda yayınlananlar
